در مفاصل قدمين بود ، مثل مفصل كعب « 1 » و اصابع ، نقرس گويند و بيشتر در ابهام باشد ، و اگر در مفصل ورك بود و « 2 » تجاوز نكند از آن ، وجع الورك گويند ، و اگر تجاوز كند و اكثر از جانب وحشىّ فخذ « 3 » امتداد يابد تا زانون يا « 4 » تا كعب ، به حسب كثرت و قلّت مادّه و مدّه ، عرق النّساء نام نهند « 5 » و از خواص اين اورام است كه پخته نشود و به سر نيايد ، مثل اورام ديگر و سبب اين امراض ضعف مفاصل و انصباب مواد است و اين مواد خون مىباشد يا صفرا يا بلغم و سودا كمتر باشد و مركّب از اينها مىباشد و نقرس از بلغم و سودا « 6 » بىامتزاج صفرا كه بدرقهء آن شود ، اندكى واقع گردد و از اين جهت بود كه در كودكان و خصيان و زنان كه حيض ايشان منقطع نشده باشد ، حادث نمىشود ، چه مرّهء صفرا در ايشان كم باشد ، و جماع قوىتر اسباب اين مرض است ، خاصّه بر امتلا . فصل سيم : در نقرس و وجع الورك و عرق النّساء امّا نقرس دموى مىباشد و صفراوى و بلغمى و سوداوى و مركّب . علامات دموى بزرگى انتفاخ و سرخى و شدّت درد و ضربان و ديگر علامات غلبهء خون . علاجش فصد و اسهال به مطبوخ هليله مقوّى به سورنجان و در ابتدا ضماد كردن به فوفل و صندلين و گل سرخ و گشنيز تر و خرفه و كاسنى و طحلب ، « 7 » و « 8 » اگر درد غلبه كند به مخدّرات مثل بذر البنج و پوست خشخاش و افيون طلا كنند و بعد از ابتدا ، به آرد جو و بنفشه و خطمى و حنا و در انحطاط اكليل و بابونج ضماد كنند و در جميع اضمدهء اوجاع مفاصل گرم و سرد و اشربه و مسهلات آن ، سورنجان بايد كرد ، چه ، ترياق مفاصل است . علامت صفراوى اندكى انتفاخ و زردى رنگ و شدّت درد و حرارت و ديگر علامات صفرا . علاجش ، اگر در مريض فى الجمله دمويّتى باشد فصد كنند و به مطبوخ هليلهء زرد و

--> ( 1 ) . س : + و قدمين . ( 2 ) . س : - و . ( 3 ) . فخذ ( فخذ ) استخوان ران . ( لغتنامه ) . ( 4 ) . س : - يا . ( 5 ) . ل : دارند . ( 6 ) . ل : - كمتر باشد . . . و سودا . ( 7 ) . طحلب : سبزى كه بر روى آب استاده جمع شود ، به هندى كائى گويند . اصل لغت عربى است و بدان عدس الماء و ثور الماء نيز گويند . ( لغتنامه ) ( 8 ) . س : - و .